Eco-village: hippiedorp of toekomstmodel?

De eerste low-impact woongemeenschap of eco-village, The Farm in Tennessee (USA), ontstond een veertig jaar terug. Vandaag lijken ecodorpen als paddenstoelen na een fikse regenbui uit de grond te schieten. Ecodorpen zijn georganiseerde gemeenschappen met een onderliggende duurzaamheidsfilosofie. Gevoed door kwesties als klimaatsverandering en groeiend milieubewustzijn vind je ze over heel de wereld terug en al kunnen ze aardig verschillen in grootte en smaken, toch zijn er drie sleutelprincipes: de gemeenschap betracht sociaal, economisch en ecologisch duurzaam te functioneren. Terwijl veel initiatieven er aardig in slagen hun ecologische en sociale duurzaamheidsdoelstellingen te verwezenlijken, blijkt dat het derde criterium – economische duurzaamheid – het moeilijkst te realiseren valt, en daardoor ook vaak genegeerd wordt.
Ecodorpen kunnen, alleen al op basis van hun economische dragers, in drie grote groepen onderverdeeld worden:

  1. Groep 1
    • leven in en van de natuur, niet persé bewust teruggetrokken van de plaatselijke gemeenschap, alhoewel vaak afgelegen locaties de integratie bemoeilijken
    • economische activiteit: verkoop overschotten, ontwikkelde ambachten op basis van beschikbare grondstoffen en materialen, workshops (beperkt)
    • vaak vanuit spiritualiteit gedreven
    • levenswijze staat dwars op bestaande, moderne manier van leven
    • ik noem ze matriarchaal geïnspireerde gemeenschappen
  2. Groep 2
    • georganiseerd als bedrijf met duidelijk commerciële, toeristische, educatieve activiteiten, waarbij veel outsiders over de vloer komen
    • inschakelen van vrijwilligers lijkt inherent aan een goede werking
    • raken niet echt los van het oude patroon
    • ik noem ze patriarchale gemeenschappen
  3. Groep 3
    • trachten het oude met het nieuwe, het mannelijke met het vrouwelijke te verbinden
    • bovenop zelfvoorziening op het vlak van water, energie en afval wordt sociale interactie sterk aangemoedigd
    • ontwikkelen binnen de gemeenschap werkgelegenheid. Somerville in Australië is hier een mooi voorbeeld van:
      • zij trachten jobs en zakenopportuniteiten te veroorzaken ‘vooraleer’ mensen intrekken, zodat hun transitie vergemakkelijkt wordt
      • zij voorzien hun inwoners van fondsen om plaatselijk nutsvoorzieningen op te starten
      • zij beogen immers dat mensen er niet alleen komen wonen, maar er ook hun werkplek vinden (vermijden woon-werk toestanden)
      • zij stimuleren allerlei voorzieningen die in een leefbaar dorp vereist zijn: gezondheid, onderwijs, ambachten, algemene voedingswinkel, café, CSA (Community Supported Agriculture), onderhoudsdienst …
      • 30 jobs zijn reeds gerealiseerd en 80 andere zijn momenteel in ontwikkeling

Zullen ecodorpen het woonlandschap van de toekomst uitmaken of is het een voorbijgaande gril voor een nichegroep?
Met hun groene geloofsbrieven, ouderwetse gemeenschapswaarden oogt het makkelijk ze te verwerpen als de voorkeursplek, een thuishaven, voor wereldvreemde hippies en idealisten.
Nochthans druisen ecodorpen niet persé in tegen mainstream paradigma’s. In de UK heeft Prime Minister Gordon Brown concrete plannen op tafel om 5 ecosteden met elk +20.000 woningen op te zetten. China is in 2009 begonnen met de bouw van haar eerste ‘eco-city’ (Dongtan, bij Shanghai).
Behalve voor degenen die liever hun kop in ‘t zand steken, is het duidelijk dat we als maatschappij en als mensheid op een neerwaarts pad zitten en dat wezenlijke veranderingen dienen doorgevoerd om duurzamer te leven.
Eén van de makkelijkste manieren om dit te bereiken is het hebben van een duurzaam huis en levenswijze. Dit in groep realiseren maakt de transitie financieel en sociaal haalbaar(der). De Verbeelding in elke gemeenschap kan enkel leiden tot een grote verscheidenheid aan woon- en leefmodellen. Voor elk wat wils. Laat voor mijn part duizend bloemen bloeien.

4 Reacties op “Eco-village: hippiedorp of toekomstmodel?

  1. Hmm – heeft enerzijds iets van getto’s voor bevoorrechten en anderzijds flowerpower-concept dat opnieuw de kop opsteekt… wat doen we dan met onze steden die toch al een soort van (moeilijke) zij het zeker niet volledig ecologische en gedwongen community vormen volgens groep 3? en moet je echt in zo’n afgezonderd dorp/city zitten om ecologisch te leven? wel zeer helder en doordacht artikel. Dank u!

    Like

  2. Je analyse is raak en je vraagstelling is terecht, Elisabeth. Tegen 2050 zullen er wereldwijd nog meer mensen in steden leven dan vandaag al het geval is. Hoe krijg je bestaande steden ‘wezenlijk’ sociaal-ecologisch-economisch duurza(a)m(er)?
    Zie jij ‘echte’ politieke ‘visie’ op dit terrein? Ik althans niet. Ik vind het dan ook meer dan gezond dat mensen zelf aan de slag gaan en volgens hun ingesteldheid zelf gaan ‘experimenteren’, op zoek naar blueprints voor de toekomst.
    Verder stel ik me de vraag of ‘vernieuwen’ ook niet ten dele ‘opruimen’ inhoudt van het oude. Op wankele fundamenten kun je immers moeilijk bouwen …

    Like

  3. Ja, Giedo, eens te meer zal de vernieuwende kracht in de stedelijke en andere context van onderuit moeten komen en zullen we ze niet van onze politici (wie zijn dat?) moeten verwachten. Maar het idee van “maakbaarheid” van onze wereld heeft voor mij meer dan een deuk gekregen hier in Antwerpen Stad. Oostblokkers overrompelen onze stad, nemen al wat los en vast ligt, dwingen het desnoods onder geweld af, dumpen hun afval en vuil op onze stoepen en onze maatschappij zal hen worst wezen. Dit alles gepaard gaande met een grote dosis arrogantie en mépris. De neiging is groot om in een soort van impasse, moedeloosheid terecht te komen. En toch ijveren kleine groepen voort voor een betere, leefbaarder= ook duurzamere wereld. wij ook, al zakt de moed me soms in de schoenen.

    Like

    • Het lijkt mij, als niet-stadsmus, helemaal niet evident om in dergelijke context dagelijks de energie en moed op te brengen om mee te werken aan een leefbaar verhaal. Ik heb dan ook veel respect voor jullie engagement. Ik hoop net als jij dat we met z’n allen snel uit die ‘collectieve trance’ van onverschilligheid en aliënatie mogen ontwaken.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s