Wat leggen we in ons mandje?

Vlak voor Kerstmis stond ik bij de Colruyt te wachten in de koelafdeling en hield een madam in ’t oog die al vijf minuten aan ’t twijfelen was welk voorverpakt stuk witschimmelkaas ze in haar mandje zou leggen. Denken mensen met Kerstmis tweemaal na of wist ze het gewoon niet? Ik denk het laatste. Dit fenomeen hangt al enkele weken in mijn hoofd. Hoe bepalen mensen wat ze in hun winkelmandje leggen? Welke overwegingen komen hierbij kijken? Wat doet je beslissen te kiezen tussen optie A, B en C van een product X als je over dat product eigenlijk niets weet of kent , tenzij de prijs, de verpakking, een vroegere goede (smaak)ervaring?

Het probleem is dat we geen productkennis (meer) hebben, dat we die informatie amper of niet zelf vinden, dat er te veel producten zijn en dat we daar eigenlijk onze tijd niet willen of kunnen aan besteden. Voor je aankoop van een wasmachine of koelkast en dergelijke kun je natuurlijk je licht opsteken bij Testaankoop. Maar mij lijkt het of de maatstaven die daarbij in rekening worden gebracht slechts  een gedeeltelijk beeld geven over de ‘intrinsieke’ waarde van een product. In het licht van sociaal-maatschappelijk-ethisch ‘verantwoord’ koopgedrag blijven ze in gebreke. Laat het me even verduidelijken met een voorbeeld dat ik nogal goed ken: geitenkaas. Hoe vergelijk je een ambachtelijk geproduceerde gerijpte geitenkaas [A] met een industrieel vervaardigde [B]?

Ik zou de volgende parameters in rekening brengen:

  • hoeveel energie wordt er verbruikt om één eenheid te maken?
  • wat is het waterverbruik gekoppeld aan één eenheid?
  • waar komen de grondstoffen vandaan? uitgedrukt in kilometers
  • welke hulpmiddelen worden toegevoegd?
  • welke behandeling(en) ondergaan de grondstoffen?
  • worden de grondstoffen ecologisch verantwoord geproduceerd en verwerkt?
  • wordt er diervriendelijk geproduceerd?
  • hoeveel mankracht wordt er ingezet om één eenheid te produceren?
  • hoeveel kilometers zijn er gemiddeld vereist om één eenheid te distribueren?
  • levert de producent inspanningen om de afstand met de consument te verkleinen? openheid en transparantie
  • hoeveel (recycleerbare) verpakking gaat er gepaard met één eenheid

Stel nu dat je deze ‘objectief meetbare’ parameters elk een waardering meegeeft, dat je als totaal een berekend cijfer bekomt tussen 1 en 10 en dat je dit getal op de verpakking van een product laat aanbrengen. Denk je dan niet dat je als consument vollediger bent geïnformeerd om een keuze te maken? Als consument blijf je vrij te kopen wat je wilt, smaak en goesting worden niet uitgesloten, de productprijs wordt een heel stuk duidelijker, en als je het belangrijk vindt, kun je kopen met een geweten.

Allerlei labels die vandaag de ronde doen en de consument vaak meer in verwarring brengen dan dat ze verhelderend zijn, zouden afgeschaft kunnen worden en gewoon vervangen door één globaal CIJFERlabel. De laatste jaren vind je in het grootwarenhuis meer en meer producten met het BIOlabel. Op zich een goede zaak, iets om blij over te zijn, ware het niet dat het label belangrijker lijkt te worden dan de inhoud. Biologische voeding zit in de lift en trekt nieuwe consumenten aan die weinig of geen achtergrondkennis hebben over wat gezonde voeding dient te zijn. Zij kopen omwille van het label en denken dat ze dan goed bezig zijn. Of die biopattaten nu uit Israël komen of uit onze polders zullen ze niet geweten hebben, want dat staat er niet bij en voor de grootwarenhuisketen telt enkel de aankoopprijs. Zolang het maar bio is. Dat het voltarwe biomeel of de biorietsuiker kapot geraffineerd wordt aangeboden, lijkt ook niets terzake meer te doen. De biovoeding wordt even geraffineerd en overdreven verpakt op de markt gezet. Sorry, maar voor de industriëlen is bio een groeimarkt en zij passen er hun industriële processen op toe, waardoor we weer dreigen te verzanden in levensloze producten, weliswaar uit biologisch geproduceerde grondstoffen. De erkende biologische controle-organisaties zijn hier veel te laks geworden. Het aandeel van biologische producten op de markt is belangrijker geworden dan de kwaliteit. Met andere woorden, een dergelijk label voldoet niet, het neemt te weinig maatstaven in rekening.

Er bestaan bij ons wel een aantal sites rond bewust consumeren, maar die zijn louter informatief, educatief. Zie bijvoorbeeld:

In de UK staan ze op dat vlak een heel stuk verder. Zie bijvoorbeeld:

  • GoodGuide: ratings of natural, green and healthy products
  • Ethical Consumer: the UK’s leading alternative consumer organisation. We research the social and environmental records of companies.

Wordt het niet tijd dat er een onafhankelijke organisatie komt die het cijferlabel in de praktijk brengt? Testaankoop op zich is goed geplaatst, heeft veel ervaring, beschikt over de vereiste middelen. Het ziet er echter niet echt naar uit dat Testaankoop het voortouw zal nemen. Ik denk dat ze er niet echt mee bezig zijn. Op hun site vind je amper iets over duurzaam consumeren. Waarom geen Vlaams initiatief dat in eerste instantie op basis van vrijwillige medewerking van Vlaamse productiebedrijven te werk gaat? Bedrijven die een dergelijke audit zouden toelaten en het resultaat vermelden op hun verpakking, krijgen vroeg of laat als return spontaan een concurrentieel maar gewettigd en verantwoord voordeel. Als in de praktijk zou blijken dat de consument meer en meer zijn aankoopgedrag laat bepalen door een dergelijk label, dan ben ik ervan overtuigd dat de bedrijven in de rij gaan staan om het label te voeren en wordt de stap naar een verplicht label een kwestie van tijd.

Iets om over na te denken, toch?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s