Afgang of overgang?

Ik ben vrijdagavond nog eens uit mijn kot gekomen. Er stak vorige week een folderke in de bus over een info-avond in Wijgmaal rond ‘Transitie’, georganiseerd door de Transitiebeweging Vlaanderen. Een voordracht over energie en [piek]olie in ’t bijzonder. Het olietijdperk is amper 150 jaar oud, maar heeft op die korte tijdspanne in de menselijke geschiedenis onze maatschappij en economie totaal (en drastisch) weten te veranderen. Geen enkel ander fenomeen heeft in onze geschiedenis zulk een impact gehad op ons reilen en zeilen. De ‘wetenschappelijke’ realiteit toont echter aan dat we de Hubbert Peak hebben bereikt. Dit piekmoment wordt gezien als het einde van het eerste deel van het olietijdperk: dat van goedkope, overvloedig beschikbare energie en een immer stijgende economische groei. Na de Hubbert Peak begint het tweede deel van het olietijdperk, waarbij we worden geconfronteerd met steeds schaarser en duurder wordende energie. Het moment waarop de neerwaartse beweging inzet, heeft vermoedelijk een grote sociale en economische impact, omdat de moderne samenleving in grote mate afhankelijk is van olie als leverancier, niet alleen voor energie, maar ook als grondstof voor het overgrote deel van onze alledaagse producten.

TransitionNetwork-Logo-WebRond die nakende realiteit is in Engeland de Transitiebeweging ontstaan, een beweging van mensen die nu reeds de overgang willen maken van olie-afhankelijkheid naar olie-onafhankelijkheid, door vandaag bewust stappen te ondernemen om minder energie te verbruiken, meer zelfvoorzienend te worden, de locale economie te stimuleren, … In Wijgmaal, maar ook in Leuven, heeft dus een aantal mensen het initiatief genomen om zich als dorp aan te sluiten bij de transitiebeweging.

Het zaaltje zat goed gevuld met een dertig-veertig mensen, het overgrote deel transitionelen van Wijgmaal en Leuven, de meeste jonge mensen (twintigers en dertigers) en enkele bekende gezichten uit een twintig-dertigjarig verleden. Van een dejavu-erlebnis gesproken. Waar waren wij   halverwege de jaren zeventig mee bezig alsof ons leven er van afhing? Wat vertelde Agalev (Anders GAan LEVen) die dagen?  Wat is er ondertussen maatschappelijk veranderd? Geen kloten, het is er enkel slechter en driester op geworden en … wijzelf ouder, berustender en slaafs gewend aan comfort.

Wel, ik kan niet ontkennen dat heel dit transitieverhaal in mijn hoofd blijft rondzwalpen. Heb ik nu dertig jaar te vroeg kruit verschoten? Wat schiet er over van die toen vanzelfsprekend lijkende, daadgerichte, levensvisie? Net als fietsen, durf ik te hopen dat je wezenlijke kennis en ervaringen niet verleerd, maar John Seymour spelen doe je nu eenmaal niet in een residentiële omgeving. Opkramen? Verhuizen naar een landelijke omgeving en het leven eenvoudiger, onafhankelijker uitbouwen, betrokkener met de dingen die er echt toe doen?
En dan binnen enkele jaren een stevige omheining met prikkeldraad installeren om de hongerigen buiten te houden? Met mijn klein verstand voel ik tot in mijn kleine teen dat de economische groeivooruitzichten die er tot nu toe werden gekoesterd, niet meer haalbaar zijn. Niet haalbaar, maar ook niet meer wenselijk, tenminste als we de komende generaties nog een waardig menselijk bestaan willen gunnen.
Als de economische groei stopt of zelfs afneemt, zullen nog meer jobs sneuvelen en dan is het hek van de dam voor een maatschappelijke chaos. Het begin van een onafwendbare lawine, waartegen ons kapitalistisch groeimodel niet is opgewassen.
De lakse en kortzichtige houding van onze wereldleiders rond de klimaatcrisis, zoals ook nog maar eens zal blijken in Kopenhagen, toont duidelijk aan dat er zelfs nu op dit kantelmoment van de menselijke geschiedenis geen bereidheid is om de overgang te maken van winstbejag naar levenskwaliteit.

Als ik klein was en dagenlang lag te zagen om iets ‘nieuws’ te krijgen, dan zei mijn vader gewoonlijk: “Er komt een dag dat de mensen terug lappen zullen naaien op hun broeken en ze dragen tot ze op den draad zijn versleten”. In zichzelf dacht hij dan waarschijnlijk: “Begin er maar alvast aan te wennen. Geen zotte kosten”.
Die naoorlogse krenterigheid heeft plaats gemaakt voor een ongebreideld consumptiegedrag, dat kortstondige bevrediging moet brengen in de existentiële leegte van het dagelijks bestaan. Een leegte, ontstaan door vervreemding van het essentiële, dagelijks in stand gehouden door wat we als normaal zijn gaan beschouwen: de rat race naar ‘meer’.

Veranderen mensen enkel uit noodzaak, als ze niet anders (meer) kunnen? Die kans is groot. Toch zijn er die vandaag de kans grijpen om zelf nog de keuze te maken tussen:  ‘CHANGE’ or ‘BE CHANGED’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s